Terug naar Actueel

Risicomanagement in een tijd van het Coronavirus

Harry ter Braak
10-4-2020

Risicogestuurd werken in deze tijd van het Coronavirus moet gebaseerd zijn op hoe mensen naar de huidige ontwikkelingen kijken en zich daarin willen kunnen opstellen. Vervolgens vraagt het leiderschap dat de juiste richting, ruimte en ondersteuning biedt om de crisis te hanteren, ook al lijken veel mensen nu juist te roepen om de klassieke leider die vertelt hoe het moet. Daarbij is het essentieel te sturen op een betekenisgeving aan de crisis die geloofwaardig inspeelt op een realiseerbare toekomst. Bij het realiseren van deze kans om “risicogestuurd werken” stevig te verankeren in de organisatie helpen we graag.

Nederlandse burgers hebben over het algemeen een realistische kijk op de aard en relatieve omvang van risico’s, zo blijkt uit onderzoek. Vrijwel niemand denkt dat risico’s kunnen worden uitgebannen en een grote meerderheid heeft een realistische kijk op welke risico’s groot of klein zijn. Ze hebben uiteindelijk een voorkeur voor rationeel risicobeleid. Ambitie van de overheid is buitenproportionele effecten te voorkomen en - door het benoemen van deze risico’s en het bieden van inzicht - onafgewogen besluiten en disproportionele maatregelen te voorkomen.

 

De Coronacrisis hebben we niet echt voorzien, maar iedereen heeft er mee te maken. Het is nu te laat om je erop voor te bereiden: het gaat er nu voor elke organisatie om het te hanteren.

 

Daarbij gaat het voor overheden niet alleen om het waarborgen van zorg, het treffen van maatregelen om de epidemie in te dammen en om effecten in allerlei domeinen op te vangen. Het gaat daarnaast ook om het hanteren van de maatschappelijke commotie (behoefte emotie te uiten), de maatschappelijke bezorgdheid (zorg die tot actie leidt) en de potentiele maatschappelijke agressie (verstoren orde). Hoe de crisis zich ontwikkelt, bepaalt in welke mate deze vormen van maatschappelijke onrust optreden. Het organiseren van medewerkers en of burgerbetrokkenheid start bij wat de risicoperceptie is, hoe mensen geïnformeerd willen zijn, hoe zij de lusten en lasten willen delen en hoe dus participatief beleid vorm kan krijgen. Het vraagt lef en samenspraak om te kunnen slagen, blijkt nu dagelijks.

 

Bij het leiderschap gaat het nu over het vermogen om onzekerheden en risico’s zodanig te hanteren dat ongewenste gevolgen worden voorkomen of op een veerkrachtige manier worden beheerst. De soft controls vormen de kritische succesfactoren. Het eigen mentale programma moet de ruimte bieden te doen wat nodig is en niet te blijven hangen in het verleden. Onze mentale programma’s worden in de war geschopt. Het adresseren van wat er nu duurzaam aan de hand is in een omgeving met zoveel volatiliteit, onzekerheid, ambiguïteit en complexiteit, is veeleisend. Het gaat erom zodanig betekenis te geven aan wat er gebeurt, dat de juiste kansen gezien en gepakt worden.

 

Risico’s bieden altijd ook kansen. In die betekenis kunnen overheden als ze het eerste leed gehanteerd hebben, nu al aan de slag. Als je goed oplet zie je dat nu al gebeuren. Het vraagt een passende mentale programmering. De traagheid waarmee we zijn gaan beseffen wat er echt allemaal aan de hand is, mag organisaties niet tegenhouden ook de kansen te zien.

 

Bijvoorbeeld: de wegen zijn nu nauwelijks belast, dus er is veel ruimte om onderhoud te plegen. De huidige situatie kan ons ook leren dat we met wat meer digitaal overleg ons infra-infarct ook gemakkelijk hanteerbaar kunnen krijgen en tegelijkertijd ook nog serieus op kosten kunnen besparen. Om het nog maar niet te hebben over hoeveel tijd we daar mee kunnen winnen in de toekomst. Steden met overmatig toerisme zouden dit moment moeten gebruiken om na te denken over de maatregelen die ze moeten nemen, of juist niet, om die toeristenstroom in de toekomst hanteerbaar te krijgen. En ga zo maar door.

 

Oplossingen die daarbij gevonden worden kunnen een duurzame verbetering betekenen. Maar dan is wel nodig aandacht te besteden aan de vraag hoe iedereen mee te krijgen, want de vroege vogels vormen in de praktijk maar een beperkte groep in een organisatie. Never let a good crisis go to waste”, aldus Winston Churchill. Dit is het moment waarop organisaties belangrijke stappen kunnen zetten om risicogestuurd werken de impuls te geven die nodig is om dit duurzaam goed te beleggen in een organisatie.