Een disruptieve crisis

Rob Wagenaar
8-4-2020

De huidige wereldwijde coronacrisis vormt – naast alle ellende – ook een inspiratiebron voor talloze vernieuwingen. De mens gaat er pas echt tegenaan als hij massief uitgedaagd wordt en de nood hoog is. Ook vanuit ons vakgebied kunnen we tegen deze disruptie van onze maatschappij aankijken en bezien of daar iets van te leren valt bij ingrijpende en urgente veranderingen in organisaties. Ik neem als focus hoe Rutte en zijn ploeg ermee omgaan!

Onder druk wordt alles vloeibaar

Voor diegenen die met regelmaat van doen hebben met crises en het managen daarvan, is er veel herkenbaar. De noodzakelijke centrale coördinatie, het belang van kristalheldere informatievoorziening, het opzijzetten van gebruikelijke procedures, invullen van duidelijke en herkenbare leiding. Wat in “normale” tijden niet wordt geaccepteerd, daar is nu unaniem behoefte aan. Het parlement wordt niet opzijgezet, maar moet wel mee in het tempo en de urgenties van de crisis. Van de leiding worden eigenschappen gevraagd, die normaal niet aan de orde zijn. Kernbegrippen in een crisis als deze, zijn wat mij betreft: onzekerheid, transparantie en leren.

Onzekerheid hanteerbaar krijgen

Ook voor deze crisis geldt: veel is onzeker. Het gaat waarschijnlijk over, maar dat is dan ook ongeveer alles. Onzekerheid over fundamentele zaken: gezondheid, werk, terugkeer naar “hoe het was”, toekomst etc. De crisisleiding heeft dezelfde onzekerheid, maar moet toch wat met deze sterke emotie van “het volk”. Als mens kan je veel onzekerheid aan als je “zicht” hebt op de beïnvloedende factoren en daarover “in gesprek” kan. Artsen bellen patiënten om met hen te praten over het al of niet beademen. De baas van de ic-artsen geeft aan wat het zwarte scenario wordt en hoe men daar nu mee om denkt te gaan. Hoe moeilijk ook, de koe bij de hoorns vatten en de angst bespreekbaar krijgen. Of bewust onzekerheid reduceren door met 50 % van de informatie een 100% besluit te nemen. Dus: 28 april als einddatum inzetten voor de lockdown in NL, ook al kan het daarna toch nog voortduren en weet iedereen dat wel.

Transparantie optimaal

Met een goed opgeleide en in “ meeweten, meepraten en meebeslissen” opgegroeide bevolking, is openheid over bijna alles betreffende de crisis cruciaal. Men laat zich niet foppen en als dat wordt geprobeerd, dan wordt de ballon snel doorgestoken. In de US zien we het verschil tussen Trump en Cuomo. De laatste werkt met feiten, noemt de dingen bij de naam en neemt maatregelen die hierop zijn gebaseerd. Transparant, te volgen.  Een verademing vergeleken met de stijl van de president.

In Nederland is de rol van het RIVM (de wetenschap) en de manier waarop wordt gecommuniceerd een voorbeeld van hoe het moet. Rechtstreekse tv-uitzendingen over het “technisch” bijpraten van het parlement vergroten het vertrouwen in het handelen van de regering, die haar maatregelen expliciet baseert op deze wetenschap.

Laat zien dat er continue wordt geleerd

In een situatie van veel onzekerheid over oorzaak, gevolgen en oplossingen (de Covid-19 uitbraak), is het evident dat er tijdens de crisisbeheersing wordt geleerd. Veel experts zijn in “leer-loops” bezig om aspecten onder de knie te krijgen, krijgen continue nieuwe informatie en stellen hun adviezen en maatregelen bij. Met name het accepteren dat experts “het ook even niet weten”, is nu aan de orde. En dan blijkt dat onze medeburgers een ongekend groot begrip hiervoor kunnen opbrengen en dat de politiek hier vaak bij achterloopt.

Visie van de leiding

Tot slot valt mij in deze disruptieve coronacase op, dat onze regering er een expliciete visie op na houdt als het gaat om het aanspreken en dus beïnvloeden van het volk. Wij worden volwassen genoeg bevonden om een “intelligente lockdown” te kunnen hanteren. Hier is sprake van vertrouwen, van een claim op eigen verantwoordelijkheid en zelf discipline. Men gaat uit van een gezamenlijk besef van noodzaak, ook als het jou niet zo raakt. Wij zijn geen domme kinderen die een strakke, repressieve hand nodig hebben om tot de orde geroepen te worden. Ik zou zeggen: bravo! De Nederlandse identiteit en trots zal erdoor stijgen. Ons zelfbewustzijn in het kunnen hanteren van dit soort crises vergroten

Menige organisatie/bedrijf in crisis of forse reorganisatie kan hier een voorbeeld aan nemen. Laat als leiding in heldere bewoordingen weten wat je verwacht en waarom en straal vertrouwen uit naar je mensen dat men dat ook doet! En zie…….!