Rob Wagenaar
7-5-2019

Recent heeft Hans Smits afscheid genomen als voorzitter RvC van Air France-KLM. In zijn afscheidsinterview (FD) geeft hij een mooie blik in de cultuurverschillen van de 2 partners: het machtsdenken versus het zakelijke denken. Reden om weer eens aandacht te geven aan het samengaan van organisaties en de werking van cultuur verschillen. Halve oplossingen geven halve resultaten of zelfs minder dan dat. Is dat erg?

Gevecht tussen 2 families

Een door mij nog regelmatig geciteerde voormalig collega van lang geleden, typeerde het huwelijk eens als een gevecht tussen 2 families. De familiewortels zitten diep, de huwelijkspartners brengen die mee in het huwelijk en laten die zeker niet zomaar los. Het “gevecht” gaat dan over welke familiecultuur gaat overheersen. In haar milde vormen kennen we dat allemaal. Maar vaak ook is het helemaal niet mild en leidt het tot openlijke ruzies en verwijdering. De partners moeten in de kern voor elkaar gaan en gezamenlijk besluiten hoe hun eigen omgangsvormen en gewoontes eruit zien. En dus afscheid nemen van hun roots. Als 2 of meer organisaties besluiten “het met elkaar te gaan doen”, dan spelen deze mechanismen onverkort dezelfde rol. Daarom is het uitvinden of er een bovenliggende partij is en wie dat dan is, zo belangrijk. Voor een succesvolle integratie is een overname vaak veel efficiënter, dan een omzichtig op gelijke termen gaan samenwerken. Is wezen is dat niet integreren, maar op goed af te bakenen terreinen deelvoordelen realiseren. We zien dat in praktijk vaak. En er is op zich niets op tegen om zo naar efficiëntie te streven. Maar echte integratie tot één onderneming/organisatie is iets heel anders.

Mijn cultuur is beter

Als er geen echt bovenliggende partij is, dan kan een gevecht (boven- en ondergronds) jaren duren en veel energie wegeten. Air France-KLM is zo’n voorbeeld. Daarom is het mooi dat Smits in zijn interview stelt dat de Fransen nog veel te leren hebben van de Nederlanders. Daarmee doet hij meteen mee in het gevecht, want in cultuurkwesties is de ratio ver te zoeken. De analogie met het huwelijk gaat bij dit voorbeeld nog verder op, want de originele families, de Franse en de Nederlandse staat, doen volop mee in het spel van beïnvloeden. En natuurlijk wijst Smits dan in het bijzonder op de beïnvloeding van de Franse politiek. Het spel van de betere cultuur zal mijns inziens nooit door één van de partijen worden gewonnen als deze machtsbalans er blijft.

Air-KLM zal er niet komen, of ….

En dus zal de echte fusie tot één waarlijk geïntegreerde maatschappij met alle voordelen vandien er nooit komen. De wortels met - de identiteit  van - Frankrijk en ook Nederland zullen te zwaar wegen. Is het erg? Ik dacht van niet. Tenzij vooral bedrijfseconomische motieven heel erg zwaar gaan wegen. Maar als je bijvoorbeeld de al jaren durende doodsstrijd van Alitalia volgt, dan kan dat erg lang duren. Het punt is meer dat partijen zich zouden moeten realiseren dat er natuurlijke grenzen zijn aan hun samenwerking. En het zinloze gevecht moeten staken als de structurele en culturele setting niet echt verandert.

Scheelt veel nodeloos verspilde energie, die prima in de wel werkende delen van de samenwerking gestoken kan worden!

Deel deze pagina