Jeuk

Jostein van Vliet
3-7-2018

Japke d. Bouma, kantoortaalcriticus van het NRC, krijgt jeuk van termen als ‘zelfsturing’, ‘agile’ en ‘continuous improvement’. Ik zou verder willen gaan: misschien is zelfsturing het grootste experiment van deze tijd waar we later met schaamrood op de kaken naar terugkijken. En dat is eeuwig zonde, want zelfstandige teams kunnen de mooiste dingen bereiken.

Als organisatieadviseur volg ik diverse teams in hun pogingen om hun aansturing te verbeteren. En zie ik dat mooie potentieel van zelfsturing verbleken. Bijvoorbeeld bij één van ’s Neerlands best bekende organisaties waar zelfsturing is uitgerold, geïnspireerd op de Scrum methodiek. Dat betekent dat je geen leidinggevenden meer hebt. Maar wel een Product Owner, een Scrum Master, en een Chapter Coach. De eerste moet de behoeften van de klant vertalen naar het team. Helaas heeft hij het te druk met andere dingen. De tweede zorgt dat het proces loopt, maar eigenlijk vind ze de inhoud veel te leuk. En de derde zorgt voor de HR taken voor 50 mensen, dus die zie je niet zo vaak.

Met deze ondersteuning gaat een fris team vol energie aan de gang met sturen: ze sprinten van meeting naar meeting, van ‘backlog refinement’ naar daily standup, van retrospective naar review. Vanuit goede hoop dat als ze de rituelen éénmaal onder de knie hebben, de resultaten vanzelf gaan volgen. Na maanden gebeurt dat nog niet.

Als iemand een initiatief heeft, willen mensen graag meedenken. Als iemand zelfstandig opereert wordt ze teruggehaald, ‘want we moeten het wel samen doen’. De samenwerking slokt hen op, het doel van het team wordt steeds vager. Tijd voor een heisessie. De conclusie na anderhalve dag? ‘We hebben vier prioriteiten, waarvan nummer één is dat we meer aan het team willen werken’. De moed zakt in de schoenen.

Dit verhaal klinkt misschien als een koortsachtige nachtmerrie van Japke d. Maar dit gebeurt echt. Niet in één, maar in allerlei organisaties. Death by Committee. De zuigende middelmaat. De plek waar ideeën sterven in een zucht naar consensus. Je gaat bijna geloven in de individualistische filosofie van Ayn Rand. Zij ging uit van het recht van de sterkste, voor haar waren teams en commissies onderdrukking voor ondernemende mensen. Wat sommige teams met elkaar doen krijgt de meest autoritaire manager niet eens voor elkaar.

Het hoeft niet zo te zijn. Er zijn teams die met een overkoepelend doel overstijgen wat de losse deelnemers ooit voor mogelijk hadden gehouden. Die laten zien dat ze niemand nodig hebben die ze vertelt wat ze moeten doen. Gebruik maken van elkaars krachten en verschillen. Waar mensen heel blijven en later terugkijken op een piekmoment in hun leven.

Ik geloof erin dat er genoeg situaties zijn waar teams het beste in de mens naar boven kunnen halen. Waar we de randvoorwaarden zo kunnen maken dat teams met een gedeeld doel gaan vliegen. Mijn handen jeuken.

Deel deze pagina