Er is meer tussen hemel en aarde

Spannende interventies geven resultaat bij een rationele opgave

Rob Wagenaar
18-12-2017

Als bureau worden wij regelmatig betrokken bij samenwerking tussen gemeentes op allerlei thema’s. Dat varieert van de gemeenschappelijke regeling op een specifiek onderwerp tot en met een volledige fusie. Veel van deze opdrachten worden rationeel benaderd en overtuigend inhoudelijk ingevuld. Dat wordt door de cliënten verlangd en dat is ook zeker noodzakelijk.

Maar veelal realiseren wij en onze gemeentelijke partners ons ook dat het niet alleen om de ratio van een goed voorstel gaat. Los van inhoudelijke argumenten spelen emoties en gevoelens mee, of men dat wil of niet. En als dat al niet bij onze opdrachtgevers zelf speelt, dan is het “het veld” en “de stakeholders” die met allerlei emotionele interventies een solide inhoudelijk verhaal onderuit schoffelt.

Van adviseurs mag verwacht worden dat zij die aspecten niet alleen onderkennen, maar ook mee laten spelen in de opdrachtuitvoering. Uiteindelijk willen de opdrachtgevers op een resultaat uitkomen dat ook landt in de praktijk. Gelijk hebben is niet voldoende, gelijk krijgen daar gaat het om.

Recentelijk zijn wij betrokken bij een gemeentelijke fusie en een integrale ambtelijke samenwerking, in beide gevallen ging het om meerdere gemeentes. De soepelheid van zo’n samenwerking en het proces daarnaartoe pakt anders uit van geval tot geval. Soms zijn er ambtelijke hobbels te nemen, het ambtelijke management heeft het vaak zwaar te verduren, laverend tussen college/raad en ambtelijk apparaat. Ook willen de raden nog wel eens een complicatie zijn, ingewikkeld als het is om op grote afstand zonder veel directe contacten toch een fusie proces te kunnen begrijpen en ondersteunen. Maar even zo vaak “haakt” het bij de colleges. In dit orgaan zijn de politieke spanningen rond “het eigene” en “het gezamenlijke” nog het meest tastbaar, ook culminerend in een moeizame politieke samenwerking. Colleges kunnen erop vallen, wethouders aftreden.

Onze bijdrage in zo’n proces is zeker om dit type spanningen openlijk te signaleren en dus bespreekbaar te maken, maar niet alleen dat. Als het even kan pakken we de koe bij de hoorns en gaan bijvoorbeeld intensief rond de tafel met de betrokkenen. Zo zijn wij in het afgelopen halfjaar verschillende keren met meerdere Colleges in conclaaf gegaan met de onderlinge samenwerking als thema. Wij ontwikkelen en organiseren dan een sessie (of meerdere) die betrokkenen de gelegenheid geeft om te ontstijgen aan de eigen vernauwende blik en gezamenlijk andere gezichtspunten te verkennen. En dat vanuit een gedeeld beeld van de toekomst. Het probleem is vaak niet een verdere horizon: daar is het men wel over eens. De moeite zit hem in het hier en nu, in het ontwikkelen van ander gedrag, in het accepteren van een andere realiteit.

Elton John zegt in een songtekst:                                   
The past is another land
The present is an empty space
The future is a barren world     

En zo voelt dat voor velen. Het is zoeken naar een nieuw evenwicht, voor nu voelt dat “leeg” en ongemakkelijk.

De sessies met de colleges vormen belangrijke stappen in dit acceptatie en veranderingsproces. Door een passende locatie te kiezen (een boerderij, een kasteel, industrieel erfgoed, een antiek zeilschip) en de groep eens niet achter een tafel maar in een kring te zetten, geef je deelnemers al de kans om fris met elkaar aan de slag te gaan. Een paar welgekozen individuele en groepsopgaven faciliteren het proces.

En dan blijken er tussen en hemel en aarde onverwacht mooie dingen te kunnen gebeuren!

Zie ook de tien succesfactoren voor samenwerking (klik hier) 

Rob Wagenaar

Deel deze pagina
  • Rob Wagenaar
    Rob Wagenaar
    adviseur