Alle hoeken van de collegekamer

6-5-2017

Onze collega Wubbo Tempel is in korte tijd wethouder, burgemeester en gemeentesecretaris geweest. Deze laatste functie vervult hij momenteel, als interimmer via WagenaarHoes. De rollen verschillen vanzelfsprekend in doel en werkwijze, en daarom is het nuttig als je in de ene rol het perspectief kent van de collega’s in het college. Een overzicht op eigen praktijkervaring gebaseerd.

 

Een wethouder moet doelen bereiken, dingen tot stand brengen. Sterker nog: een wethouder die niks wil bereiken is geen goede wethouder. Een wethouder is vaak verkozen op verkiezingsbeloften, die vervolgens door noest onderhandelen in een coalitieakkoord zijn terechtgekomen. Een goede wethouder gaat vervolgens aan de slag om die doelen daadwerkelijk te bereiken. Een tunnel, een sportcomplex: je kunt er als wethouder echt voor gaan. Wie iets wil bereiken kan dat ook. Je krijgt makkelijk ambtenaren mee: die werken graag aan zichtbare successen. Natuurlijk heb je collegiaal bestuur in het college, en ben je afhankelijk van politieke, financiële en andere realiteiten. Maar wederzijds gunnen kan hier de oplossing zijn: jij je brug, en ik mijn nieuwe zorgteam. Het is voor alle spelers aan tafel dus handig als de doelen van wethouders heel helder zijn.

De burgemeester is heel zichtbaar, en hem of haar wordt veel macht toegedicht. Toch heeft de burgemeester eigenlijk geen macht maar invloed. De interne rol van de burgemeester is meer indirect en daarmee moeilijker. Ieder heeft immers al zijn eigen verantwoordelijkheid. De burgemeester moet de partijen bij elkaar brengen, bemiddelen, regisseren. De afhankelijkheid van de politieke realiteit is voor de burgemeester enorm, zeker als hij of zij naast de wettelijke taken geen echte portefeuille heeft. PR voor de gemeente? Er is vaak een wethouder economie die dit eigenlijk in zijn portefeuille heeft. Betrokkenheid van bewoners? Technisch gesproken kan de burgemeester zich met participatie bemoeien, maar zodra het over de inhoud gaat komt de wethouder in beeld. En zelfs het gewoon aan het werk zetten van een ambtenaar kan al tot problemen leiden – de burgemeester kan de gemeentesecretaris en de ambtelijke chefs niet altijd zomaar overrulen. De managementruimte van de burgemeester zit hem niet in de projecten die hij leidt of de beslissingen die hij neemt. De burgemeester moet kundig het proces sturen en voorzitten. Hij of zij moet management by speech doen. En coachen, zeker als hij of zij op basis van eerdere acties of publiek vertrouwen gezag heeft ontwikkeld. Maar harde resultaten bereikt een burgemeester op indirectere wijze. Behalve bij crisissen, bestuurlijk of anderszins: dan mag de burgemeester juist wel een eigen inhoudelijke rol pakken.

De gemeentesecretaris heeft daarentegen juist altijd een hele doenerige kant. De gemeentesecretaris is de spil van alle acties. Na afloop van een collegevergadering lopen burgemeester en wethouders tevreden de kamer uit, de besluiten zijn immers weer genomen. Maar voor de gemeentesecretaris begint dan het werk pas. Zeker bij wat ambiguë besluiten, of de adviezen die nog stevig geamendeerd zijn is dan het werk: hoe gaan we hiermee om. Voor de samenwerking bestuur-ambtenarij geldt  hetzelfde als wat vanuit de optiek van de wethouder werd gezegd: als het bestuur ambitieus is en een rechte koers vaart is het heerlijk ambtenaar zijn.

Is het aan te raden om alle rollen te proberen? Kan dat switchen eigenlijk zomaar? Ik vind van wel. Misschien een beetje ouderwets maar ik vind dat bestuurlijke verantwoordelijkheid vereist dat bestuurders professionals zijn of willen worden. En voor een professional is het heel goed als hij of zij weet hoe de andere partijen aan de tafel zich voelen. 

Wubbo Tempel
Was wethouder in Korendijk tussen oktober 2013-april 2014, waarnemend burgemeester Hellevoetsluis van september 2015 tot september 2016, en is nu via WagenaarHoes sinds december 2016 waarnemend gemeentesecretaris in Oudewater. 

Deel deze pagina
  • Wubbo Tempel
    Wubbo Tempel
    adviseur