Leiderschap stimuleren in ingewikkelde keuzetrajecten

Ariëlla Verheul
12-4-2017

Hoe stimuleer je leiderschap bij belanghebbenden in ingewikkelde keuzetrajecten? WagenaarHoes ondersteunde een gemeentebij het ontwikkelen van een aanpak om een tanend centrum nieuw leven in te blazen. De gemeente staat voor de keuze: investeren of niet, en waarin? WagenaarHoes daagde belanghebbenden uit voorbij hun eigen grenzen te kijken en zo bij te dragen aan een bloeiend centrum.  

De problematiek in het centrum van betreffende gemeente is kenmerkend voor de situatie van meerdere centrumgebieden in Nederland: toenemende leegstand en de openbare ruimte is onvoldoende aantrekkelijk om langer dan noodzakelijk in te verblijven. De verkeerscirculatie en het parkeren is een uitdaging; ondernemers willen het parkeren dichtbij de winkels behouden.  Het opheffen of ondergronds brengen van verkeer- en parkeervoorzieningen is kostbaar maar biedt ook veel kansen. En dan zijn er nog de andere belanghebbenden in het gebied, zoals een school en een verzorgingshuis, voor wie eventuele aanpassingen moeten aansluiten op de behoeften van hun leerlingen en bewoners. En de vertegenwoordigers van bewoners van het centrum, die het authentieke karakter willen bewaren. De gemeente staat voor de keuze: gaan we met zoveel uiteenlopende meningen onder belanghebbenden investeren in economie, leefbaarheid en veiligheid? Op welke manier en met welke betrokkenheid?

De gemeente had reeds een langer traject doorlopen maar tot nu toe was het niet gelukt tot een breed gedragen toekomstbeeld voor het centrum te komen. Die impasse wilde de gemeente doorbreken. WagenaarHoes adviseerde de dialoog tussen belanghebbenden opnieuw op te starten om zo hun behoeften (in tegenstelling tot hun voorgestelde oplossingen) beter te begrijpen. WagenaarHoes koos daarbij voor een aanpak geïnspireerd op het gedachtegoed van Ricardo Semler (Semco-stijl: een stimulerende, mens-gedreven, productieve en lonende manier van werken).

In kleine groepjes werd tijdens een avond gewerkt aan een gedeeld toekomstbeeld en een gedragen aanpak. In een informele setting, op locatie bij een van de belanghebbenden, werden deelnemers uitgedaagd over hun eigen grenzen heen te kijken.

Een aantal basisbeginselen van de Semco-stijl vormden de kern van onze aanpak:

  • Bouwen aan vertrouwen: maak duidelijk dat je als overheid echt wilt werken aan het vinden van oplossingen voor problemen in een gebied
  • Verminderen van controle: span je als overheid in om onnodige regels weg te nemen en ruimte zichtbaar te maken
  • “Extreme stakeholder alignment”: zorg dat je met elkaar in dialoog blijft.  Niet alleen op 1 avond maar in een iteratief proces waarin je dingen op kleinere schaal, met elkaar,  gaat uitproberen.
  • Creatieve innovatie: stimuleer mensen uit hun vastgeroeste denkkaders te treden, door hen te verleiden om te dromen hoe het eindbeeld er uit zou kunnen zien.

Hoewel betrokkenen ieder verschillend naar de uitdagingen van het centrum kijken, bleek er grote mentale ruimte te zijn (veel ideeën) voor de toekomst. Belanghebbenden moedigden de gemeente aan om een iteratief proces op te starten; om met kleine interventies te beginnen en van daaruit verder bouwen aan het centrum. Dit in tegenstelling tot een aanpak waarbij grote onomkeerbare beslissingen worden genomen (zoals de bouw van een ondergrondse parkeergarage). Er werden concrete suggesties aangedragen om het centrum te verbeteren. Overigens bleek tijdens de avond  dat vanuit de gemeente al heel wat acties in gang zijn gezet, maar dat voor belanghebbenden niet duidelijk is hoe dat loopt. Transparantie in en over het proces draagt bij aan draagvlak en betrokkenheid bij het realiseren van verandering. Belangrijk in deze en vergelijkbare trajecten is te onderzoeken wat de mentale ruimte is onder belanghebbenden en van daaruit te onderzoeken welke manieren er zijn om daar te komen. Door belanghebbenden te stimuleren te dromen en verder te reiken, komt ruimte vrij om (gezamenlijke) doelen te realiseren.

 

Deel deze pagina
  • Ariëlla Verheul
    Ariëlla Verheul
    adviseur