Publiek Denken

Harry ter Braak
22-3-2017

We leven in een spannende tijd, waarin zich allerlei nieuwe mogelijkheden op het vlak van automatisering en informatisering van analoog naar digitaal, aandienen en de samenleving daarmee onder druk zet. Is het gif of medicijn? Het benoemen van de belangrijkste onderliggende vraagstukken, is opgave nummer 1. Wat kan de mens aan en hoe gaat deze er mee om? De behoefte er wat van te gaan vinden, lijkt inmiddels plek op de agenda te krijgen. Het beantwoorden van die vraag vereist leiderschap. Leiderschap dat gevoel heeft voor waar het heen kan gaan, herkent welke waarden onvermijdelijk onder druk komen en is in staat daar invloed op uit te oefenen. Leiderschap dat herkent dat transparantie en informatiedeling mensen ruimte biedt zelf meer verantwoordelijkheid te nemen om te bouwen aan een samenleving waar plek is voor iedereen en niet inzet om zich zelf, ten koste daarvan, persoonlijk te verrijken. Voor bestuurders en managers ligt er een forse opgave echt leiderschap te tonen.

21 maart organiseerde Publiek Denken een debat over de relatie tussen de i-samenleving en maatschappelijke trends als participatiesamenleving, individualisering en informatisering. Dat deden ze samen met Dirk van Roode, (manager Beleid en Public Affairs bij Nederland ICT), Govert Derix (schrijver, filosoof en consultant), Arjan El Fassed (directeur Open State Foundation), Steven Luitjens (directeur Informatiesamenleving en Overheid) en Larissa Zegveld (directeur KING) onder gespreksleiding van Eric de Kruik (medewerker Inzicht & Sturingsadvies bij KING).

De dialoog was in drie delen opgedeeld:

  • Wat verstaan we onder de i-samenleving?
  • Op welke waarden is deze gebaseerd en wat willen we ermee?
  • Wat houdt een verbonden samenleving in? En onder welke randvoorwaarden kunnen we een verbonden maatschappij creëren?

Van de discussie wordt een journalistiek verslag gemaakt en gepubliceerd in de Publiek Denken special over de i-samenleving van 21 april aanstaande en op de websites Publiekdenken.nl en Platformoverheid.nl. Het debat is via de livestream van Facebook te volgen.

De volgende dialoog tafel zal over het Sociaal Domein gaan.

Het Rathenau Instituut heeft met haar rapport "een nooit gelopen race" een uitdagend perspectief op de slimme samenleving geschetst en vragen opgeroepen waar we mee aan de slag moeten.

Dit is door de mens gedreven natuur geweld waar je nauwelijks weerstand aan kan bieden, terwijl je niet weet waar het heen gaat en of dat acceptabel is. De interactie tussen burger en overheid krijgt erg veel mogelijkheden, maar kan je met de houding en het gedrag die dat vraagt, het misschien beter zonder de digitale wereld doen?

ICT Nederland heeft de verkiezingsprogramma's geanalyseerd op de mate waarin ICT op de agenda in de respectieve verkiezingsprogramma's voor komt. De pers begint recent pas te ontdekken dat het echt een thema is. Het is nog geen politieke splijtzwam, maar zou dat zomaar kunnen worden.

ICT loopt door alle dossiers heen en dat betekent dat iedereen zal moeten beseffen wat het betekent om er echt mee aan de slag te kunnen. Dat vraagt i-mancipatie. Er ontstaan machten die nauwelijks (her)kenbaar zijn.

Herkennen we wel wanneer grondrechten onder druk komen te staan? Of ontdekken we dat te laat?

Op welke waarden is de i-samenleving gebaseerd? Gaat het om evolutionaire principes. De wetgeving gaat er dan in ieder geval achteraan lopen.

Informatie veiligheid zal een belangrijk thema zijn. Een thema dat inmiddels al bij velen hoofdpijn veroorzaakt. Tegelijkertijd biedt de technologie mogelijkheden om andere waarden, zoals zelfstandigheid, vrijheid, mobiliteit (voor b.v. gehandicapten) te versterken. De industrie zal trachten de bijdrage aan waarden als argument in te zetten voor ongebreidelde inzet (en omzetgroei). De drijfveren zitten bij de ruimte die er is met je eigen snelheid zelfstandig te acteren. 

Belangrijk is te herkennen dat de democratie erg veel extra mogelijkheden krijgt. Thema zal in ieder geval zijn of feitelijke informatie de te maken keuzes moet/zal kunnen bepalen of juist gevoelens. Dat vraagt wel van de indirecte democratie, dat ze daar ruimte aan biedt. In de vorige VS verkiezingen was informatie gebruik en directe communicatie een belangrijk instrument. Bij deze verkiezingen in de VS lijkt desinformatie het belangrijkste instrument geweest. Gelukkig was dat in Nederland beter. Informatie zelf vormt zo een belangrijke machtsbron, die gedemocratiseerd moet worden. Als de overheid daar zelf niet aan bijdraagt, dan gaat het mis. B.v. digivaardigen krijgen nu wel erg veel ruimte. We hebben een mega kennis probleem. Voorkomen moet worden dat de overheid de vijand wordt van transparantie en informatiedeling.

Publiek Denken

Deel deze pagina