Loods in het onbekende

Column Rob Wagenaar

Rob Wagenaar
28-6-2016

Dezer dagen komt de onzekerheid weer volop ons af. De aanstaande BREXIT doet ons opnieuw beseffen dat voorspellen lastig is, vooral als het de toekomst betreft. Leidinggeven aan die onzekerheid is, ook voor de beste leiders, een helse opgave. Voor menig organisatieadviseur is het echter de dagelijkse praktijk!

Adviseren in het onbekende

Enkele weken geleden verzorgde ik met collega Theo Hermsen een workshop voor leden van de Ooa over dit thema. Theo en ik hadden bedacht dat het onbekende eigenlijk altijd aan de orde is in het ware advieswerk. Sterker nog: de toegevoegde waarde van adviseurs ligt vaak in de belofte van het kunnen navigeren en loodsen van de client door het onbekende. Dat onbekende is voor adviseurs de werkelijkheid. Wij hebben hooguit wat meer ervaring, en een boekje meer gelezen over hoe hier mee om te gaan. Het onbekende komt in ons beroep bijvoorbeeld aan de orde…

  • wanneer de clientvraag niet helder is.
  • wanneer er geen kansrijke aanpak geformuleerd kan worden.
  • wanneer de adviseur in een situatie komt (context of vraag) die hij nog nooit heeft meegemaakt.
  • wanneer geïntervenieerd moet worden, omdat de gekozen aanpak niet werkt.
  • wanneer zich een geheel nieuwe situatie voordoet tijdens de uitvoering.
  • wanneer - onverwacht - nieuwe kennis moet worden toegepast.
  • wanneer met een onbekende collega’s moet worden samengewerkt.
  • wanneer de adviseur zich uit zijn comfortzone gedrukt voelt en ‘ het even niet meer weet’.

Er zijn dus veel situaties waarin adviseurs bekende wegen moeten verlaten, en het onbekende aangaan.

Wat kenmerkt succesvol leiderschap in het onbekende?

Om te beginnen heeft een goede adviseur een ‘mindset’ waarin het onbekende altijd aan de orde is. Onbevangen waarnemen is de essentie om nieuwe situaties tot je te nemen. Patroon- en situatieherkenning dienen daarom zo lang mogelijk uitgesteld te worden. Daarnaast heeft een stevige adviseur zelfvertrouwen in het werken met het onzekere. Vol professionele twijfel, maar met innerlijke zekerheid. Het onbekende vraagt de adviseur om open te staan voor nieuwe input van buiten, en daar ook naar op zoek te gaan. Bijvoorbeeld door onbekende vraagstukken te delen met relevante buitenstaanders.

Onbekend terrein wordt vaak begaanbaar wanneer nadruk wordt gelegd op het proces, en op de stappen voorwaarts. Door actief te bewegen en nieuwe informatie te verzamelen, worden contouren van een begaanbare weg zichtbaar en het onbekende beheersbaar.

De goede adviseurs herkennen, erkennen en nemen de rol aan van gids in het onbekende. Het voorgaan op onbekend terrein is op dat moment de rol van de adviseur. Dat moet je als adviseur scherp zien en accepteren.

Kunnen Europese leiders hier wat mee?

Het is boeiend om de praktijk van organisatieadviseurs te vergelijken met de situatie waarin EU-leiders zich momenteel bevinden. Ik zou zeggen dat vrijwel alle kenmerken er ook voor hen toe doen. Onbevangen tot je door laten dringen wat er werkelijk aan de hand is in Europa, lijkt meer dan ooit cruciaal. Maar krachtig leiderschap is ook zeer gewenst, vooral nu, in deze onzekere en onbekende tijden. Professioneel zoeken mag en moet, maar er staan als leider is een vereiste. Daarnaast zal het proces snel helder moeten worden.

Als de wateren eenvoudig zijn, is iedereen een goede loods. Bij troebele en onbekende wateren staan de ware loodsen op en leiden schip en bemanning naar veilige bestemming, welke dat ook moge zijn!

Deel deze pagina