Er helemaal zijn!

Over de kunst om echt te helpen.

Rob Wagenaar
30-12-2015

Het is goed om je af en toe te realiseren dat eenvoudige waarheden de basis vormen, ook van heel complex en hoogwaardig functioneren. Organisatieadviseurs moeten het in essentie hebben van beïnvloeding van mensen. In hoeverre je er in slaagt om de medemens succesvol te bereiken en dus invloed te kunnen uitoefenen, daar zit hem de crux. Het werken in het “hier en nu”, volledige aandacht, empathie, zonder vooroordelen zijn, dat zijn enkele kernbegrippen van “presentie”, een benadering uit de zorg die met gemak ook in de organisatieadvisering zijn weg vindt.

Present zijn!

Het adviesvak is voor de breed ingestelde kenniswerker een heerlijke discipline. Er kan immers naar hartenlust leentje buur worden gespeeld bij andere vakgebieden. Het holistische karakter van veel advisering vereist dat zelfs. Altijd op zoek zijnde, stuitte ik op “presentiebeoefening”, een door Adries Baart al rond 2000 geïntroduceerde term. Presentie wordt al volgt omschreven:

De praktijk waarbij de adviseur zich aandachtig en toegewijd op de ander richt, zo leert zien wat er bij die ander op het spel staat – van verlangens tot angst – en gaat begrijpen wat er in de desbetreffende situatie gedaan zou kunnen worden en wie hij/zij daarbij voor de ander kan zijn. Wat gedaan kan worden, wordt dan ook gedaan. Een manier van doen, die slechts verwezenlijkt kan worden met gevoel voor subtiliteit, vakmanschap, met praktische wijsheid en liefdevolle trouw.'

Het mooie van deze omschrijving is dat het woord adviseur daarin niet wordt genoemd - er stond “zorggever” - , maar dat menig adviseur zich moeiteloos in deze praktijk zal herkennen. En toch: wat is er veel voor nodig om een dergelijke “presentie” op te brengen en te praktiseren.

Dilemma

Een van de grootste obstakels voor “presentie” is merkwaardig genoeg de kennis en ervaring die een professional met zich meedraagt en waar hij/zij toegevoegde waarde en geloofwaardigheid aan ontleent. De innerlijk gevoelde drang om snel te “zenden” - te vertellen hoe het zou moeten - verhindert het opbouwen van een relatie gebaseerd op presentie. De adviseur gaat uitleggen en adviseren in plaats van uit te vinden waar het bij de cliënt echt wringt. Voor menig adviseur is deze houding zelfs een soort showstopper. Men begrijpt niet waarom het aandachtig en geïnteresseerd luisteren, gericht op het ontdekken van wat er werkelijk aan de hand is, zo wezenlijk is. Problemen en oorzaken worden snel geïdentificeerd en gelabeld, de oplossing(-en) spuiten eruit. De pruttelende en verbouwereerde cliënt wordt voor de vorm nog wat aangehoord (“maar dat is eigenlijk tijdverlies”).

Subtiel kunnen inzetten

En toch: luisteren alleen, met volle presentie, is niet genoeg. Ook in bovengenoemde omschrijving wordt gewag gemaakt van vakmanschap en praktische wijsheid. Het gaat dus kennelijk om de manier en het tijdstip van inzetten, om een proces waarbij dicht bij de cliënt en zijn vraagstuk, kennis en mogelijke aanpakken/oplossingen worden aangereikt. Geen waterval van “ik weet het zo goed” beschouwingen en oplossingen. Maar heel gericht bezig zijn met deze mens en zijn/haar specifieke vraagstuk. Daarbij zeker gebruikmakend – maar sterk selectief - van wat je hebt opgebouwd in de loop van de jaren, aan kennis, ervaring en wijsheid!
Een goede adviseur praktiseert presentie: het lijkt al bijna een open deur. En ik zie deze benadering ook prima werken voor heel veel andere professionals en leidinggevenden!

Deel deze pagina
  • Rob Wagenaar
    Rob Wagenaar
    adviseur