Cultuurverandering: van denken naar doen!

Iets nieuws bouwen helpt dan wel.

Rob Wagenaar
28-8-2015

Met de Republikeinse en Democratische caucuses voor de deur, is de tijd rijp om de balans op te maken. Change!  was de verkiezingsbelofte van senator Barack Obama. Alle pijlers in de campagne werden gericht op het perverse systeem: verander de regels en daarmee een corrupte cultuur. Maar na bijna twee ambtstermijnen  is het lastig om bewijsvoering voor het slagen van die verandering te benoemen. Het proces in de VS staat symbool voor veel organisaties die zich ten doel stelden fundamenteel te veranderen: te hoge verwachtingen van een papieren waarheid. Moeten we over cultuurverandering spreken als een vervlogen paradigma?

Trajecten die energie slurpen zonder dat er daadwerkelijk iets verandert, zijn slopend.  Cultuurverandering heeft daardoor ook een imago probleem. Cultuur zou ongrijpbaar zijn. Je kunt er niemand op aanspreken. Recentelijk wordt cultuur geduid als een spanning tussen wat kernwaarden zijn en wat zij zouden moeten zijn. Als we daar lang overpraten gaat het vanzelf beter…….
Cultuur is wellicht complex, maar zeker concreet te maken. En in plaats van benoemen, is de vraag “hoe kenmerkend gedrag voor een organisatie tot stand komt”, veel interessanter. Gedrag wordt kenmerkend en gezamenlijk vanwege de gedeelde context. De vraag is dan:  wat is onderscheidend aan de context waarbinnen individueel gedrag tot stand komt.

Uit de praktijk

Een interessante casus in deze is de opbouw van de RUD (Regionale Uitvoeringsdienst) Utrecht, een uitvoeringsorganisatie die VTH  (vergunningverlening, toezicht en handhaving) taken uitvoert voor 11 gemeenten en de provincie (start: 1 juli 2014). Management en medewerkers krijgen de unieke kans om een nieuwe context van de grond af aan op te bouwen. De veranderstrategie kent twee pijlers. Eerste pijler:  tempo boven accuratesse. Niet verzanden in eindeloze gesprekken en lange rapporten. ‘Van A naar B, via B’. ‘Doen is de beste manier van denken’.  Het gewenste tempo is ook mogelijk gemaakt door de tweede pijler: actieve participatie. Vergunningverleners, toezichthouders en handhavers werden uit hun kokers gehaald. Talent optimaal inzetten als nieuw credo: je kunt erover mopperen…je kunt ook meedoen.
Deze RUD “snel”-weg levert al mooie voorbeelden op. Pioniers die met elkaar in één maand tijd een nieuwe visie opstellen (tempo). Een directeur die in het altijd gevoelige plaatsingsproces voor de troepen stond en bleef staan (vertrouwen). Medewerkers uit het primaire proces met een trekkersrol in de voor hen meest waardevolle bedrijfsvoering projecten (eigenaarschap). Een teamleider die actief aan medewerkers vraagt om te solliciteren op interne vacatures (flexibiliteit). Een veegweek waarin collega’s elkaar team overstijgend meehelpen om de productie te halen (concern denken). Maar ook de wekelijkse donderdagmiddag borrel, waar medewerkers (de RUD wordt opgebouwd uit onderdelen van vele bestaande organisaties) elkaar beter leren kennen (groepsspirit). Allemaal kleine interventies die voor de medewerkers gezamenlijk een nieuwe context opbouwen.

Ook spaanders

Natuurlijk gaan er ook dingen mis. Beloftes die niet kunnen worden waargemaakt. Communicatie die niet aansluit op de informatiebehoefte. Onvoldoende sturing op accountability (tijdschrijven). Waar gehakt wordt, vallen die spaanders. Maar tot nu toe is de balans zondermeer positief. En wordt aan nieuw gedrag en een nieuwe cultuur gebouwd, die werkt.

Nog een adviesje

Wat kan de volgende president van de USA leren van de RUD Utrecht? Veel  aangekondigde wetsvoorstellen bleven de afgelopen jaren liggen. In een snel veranderende buitenwereld vraagt succesvolle verandering in de eerste plaats om een hoog tempo. De dagen van de blauwdrukken zijn echt voorbij. Aanvoelen wat er op dat moment nodig is, uitvoeren en constant blijven bijsturen. Niet het beleid, maar de uitvoering is bepalend (up side down denken).
De RUD creëert in hoog tempo een organisatie die “fit for the future’ is en een context biedt waarin gewenst gedrag floreert. Amerika is het land van de pioniers en de doeners: “disruptive” gedrag is misschien zo gek nog niet voor de volgende president
‘I try to learn from the past, but I plan for the future by focusing exclusively on the present. That's where the fun is ’.
Donald Trump

Deze column heeft Rob samen geschreven met Michiel Zwaan, concernstrateeg RUD Utrecht.

Deel deze pagina