De paus als changeagent

Hij durft wel, deze Franciscus!

Rob Wagenaar
2-1-2015

Deze week mooi nieuws over de paus. Aan de vooravond van Kerstmis houdt hij een toespraak voor zijn eigen staf (de Curie) en veegt ze de mantel uit met een scherpe analyse over gedrag en omgangsvormen van de ‘heren’(sic!). Naast vele andere vernieuwingen is nu zijn eigen organisatie aan de beurt. Ik hoop dat hij Machiavelli kent en zich professioneel laat influisteren over de effecten van zijn handelen. Wat zou de volgende stap zijn?

Ook de Vaticaan-organisatie verdient professioneel op de schop genomen te worden

De toespraak van de paus kon qua inhoud geen nieuws bevatten, voor iedereen die maar een klein beetje kennis heeft van het Vaticaan. Nieuws was dat het in zulke scherpe bewoordingen werd verpakt: spirituele alzheimer, existentiële schizofrenie, mentale verstening. En natuurlijk dat de paus dit openlijk en nog wel vlak voor het hoogtepunt in het kerkelijke jaar in een toespraak zei. Hier was een zeer gemotiveerde leider aan het woord, die erachter is gekomen dat echte veranderingen pas gaan ontstaan als de interne cultuur drastisch wordt aangepakt. Je ziet zelden dat de hoogste baas zelf het lef heeft om zo’n analyse openlijk neer te leggen. Een crisismanager doet zoiets, of een extern onderzoek geeft zo’n resultaat(“vernietigende conclusies” kopt de pers dan). Door het zelf als leider te zeggen, is het effect maximaal en wordt ontkennen, zeker openlijk, vrijwel onmogelijk. Maar de paus neemt ook een fors risico, want hier worden heilige huisjes en bestaande belangen, direct en indirect, aangepakt. In de Middeleeuwen zou zoiets gelijk staan met potentiële zelfvernietiging. Maar ook in deze tijd mag ik hopen dat de paus verder heeft gedacht dan alleen deze toespraak. Laat hij zich professioneel ondersteunen en adviseren over (cultuur)verandering?

Shockeffect, en nu dan …

Wij kennen allen als adviseurs de schaduwzijde van een ‘hard’ rapport of een confronterende analyse. Het is bij het begin van een verandering vaak nodig om de dingen stellig te zeggen, maar snel daarna gaat het toch vooral over “hoe komen we van A naar B”. De boodschapper van de harde analyse is veelal niet diegene die de volgende stappen kan nemen: hij of zij wordt geofferd vanwege het als eerste luid verwoorden van wat iedereen al weet, maar wat niet gezegd mag worden. Dus wordt de negatieve boodschap gebracht als verwerking en vervolg al vorm en inhoud hebben gekregen. En spreekt de topman in meer algemene verwoordingen: “ik weet hoe het zit en ik moedig u aan om stappen te nemen”. Of zoiets. Des te interessanter is het, hoe het nu bij het Vaticaan verdergaat.

4 jaar?

De paus is vrijwel onfeilbaar en ook niet af te zetten. Hij is dus in een perfecte positie om zelf de risico’s te nemen en de kat de bel aan te binden. Blijft natuurlijk wel dat ook hier de gedragsverandering een zaak van lange adem is en er een proces ingezet zal moeten worden dat tot een andere cultuur leidt. Ik hoop dus maar dat het actieplan klaar lag, ook is gecommuniceerd en niet in de openbaarheid is gekomen. Dan kan deze paus over vier jaar terugkijken op zijn speech en ons over de resultaten vertellen.
Ik ga ‘pitchen’ in Rome!

Deel deze pagina