De professie op de schop?

Column over het adviesvak

Rob Wagenaar
17-4-2014

Met hun artikel De vijf gamechangers voor consulting, van dec. 2013 hebben auteurs De Man, De Man en Stoppelenburg (van SIOO) een behoorlijk steen in de vijver gegooid. Het is het soort artikel dat zo eens in 5 -10 jaar over het vak verschijnt en meestal lang na blijft resoneren. Auteur Ard Pieter de Man vertelde mij onlangs dat er veel reacties op waren gekomen en dat verwondert mij niets. In het koor van de reageerders wil ik na lang aarzelen toch ook een steentje in het water gooien. Hoe structureel verandert onze beroep echt?

De kern is en blijft de kern

Met inmiddels 40 jaar in het externe beroep heb ik veel bewegingen gezien en ook zelf aan den lijve het nodige meegemaakt. Daarnaast heb ik internationaal veel beroepsgenoten aan het werk gezien en ook allerlei verschillen in landen en culturen vice versa ons adviesvak mogen ervaren. Wat mij in al die jaren is opgevallen dat ons beroep door de jaren heen voor heel verschillende opdrachten, culturen, cliënten en adviseurs veel meer overeenkomsten vertoont dan wel wordt beweerd. De kern blijft mijns inziens toch dezelfde. Cliënten zoeken steun, hulp voor een vraagstuk waarvan zij denken dat zij dat zelf of met eigen mensen niet goed kunnen tackelen. Zij zoeken dan externe expertise en ervaring die men tijdelijk inhuurt om de klus te helpen klaren. Een redelijke, transparante vergoeding (uurtje, factuurtje) wordt volstrekt normaal gevonden en men houdt graag grip op de inzet van de externe. Het is okay dat het beroep zich van een eigen gedragscode heeft voorzien en die wordt door cliënten ook gerespecteerd. Zo zie ik het overal functioneren. In Nederland en in Litouwen, in de zeventiger jaren en nu , voor ISO-projecten en bij het introduceren van community management. Ik zie ook dezelfde soort mensen in het vak rondlopen, inclusief de variëteit die bij het soort opdracht en het soort cliënt hoort. Machiavelli en De Man, uit hetzelfde hout gesneden.

Meebewegen is de crux

Een ieder die lang meeloopt, weet het: als je niet meebeweegt met de wereld van je cliënten dan raak je uit het werk. In de jaren zeventiger hield ik mij met volledig andere projecten bezig dan nu. Toen was het budgettering, informatisering en systeemimplementatie. Nu draait het om ketens, duurzaamheid, samenwerking tussen organisaties en leiderschap. Kwaliteitsprojecten kwamen en gingen. Coaching on the job is van de laatste 10 jaar. Social media-toepassing is heel recent. Voor een ieder geldt een ander rijtje. In het buitenland viel ik soms terug op methoden van 30 jaar terug. Sommigen modellen overleven omdat ze gewoon werken, anderen staan terecht te verstoffen in de kast (want niet elektronisch beschikbaar!). De kern is het meebewegen met maatschappelijke ontwikkeling, de zaken waar je cliënten mee bezig zijn, de ontwikkeling in de vakmethoden. Dat was, is en zal een kerncompetentie van consultants moeten zijn!

Structurele veranderingen? Het is maar wat je wilt zien

In het begin van tachtiger jaren werkte in het toen bekende bureau De Galan & Voigt. Ik kan me goed herinneren dat ik onder de indruk was van de grote veranderingen in het soort opdrachten. Maar op mijn vraag aan één van bureaugoeroes (nog steeds actief) of hij die structurele veranderingen ook zo zag, was het antwoord: in kern blijft ons beroep het zelfde. Toen was ik onthutst over de in mijn ogen beperkte visie. Wellicht moet ik mij nu zorgen maken over mijn konijnen-koplampengedrag. Ik voel me er wel bij!