Terug naar Archief

Managen raakt uit!

Column

Rob Wagenaar
10-12-2013

Het lijkt er momenteel erg op dat het managen zoals wij dat jarenlang hebben geleerd uit de gratie aan het raken is. En dan met name de figuur, de functie van de manager. Met de voortgaande efficiency-slagen in onze organisaties sneuvelen hele hiërarchische lagen en daarmee tevens vele managementposities. Maar er is meer aan de hand. Het lijkt of de toegevoegde waarde van de manager aan het verdampen is. Waarbij leider en manager niet met elkaar moeten worden verward. Een kleine beschouwing over een voor deze tijd typerende ontwikkeling!

Carrière maken betekent manager worden

Van mijn Amerikaanse leermeester Professor George Labovitz leerde ik in tachtiger jaren dat menig goed vakman onafwendbaar zijn vak vaarwel moet zeggen als hij carrière maakt. Hij wordt op een goede dag gepromoveerd tot manager en mag gaan doen waarvoor hij tragischer wijze absoluut niet is opgeleid. Niet voor niets hebben vele opleidingsinstituten jarenlang veel managementcursussen aan de man kunnen brengen. Maar ook voelde menig manager zich toch niet echt blij met zijn/haar nieuwe rol: was dit nu waarvoor hij/zij gekozen had? Heimwee naar het originele vak bekroop menigeen en je zag ook verschillende managers uiteindelijk toch weer teruggaan in het oude beroep. 

Veranderingen pakken door

De logica achter veel managementfuncties is in de loop van de afgelopen twintig jaar drastisch veranderd. Ik noem een aantal relevante ontwikkelingen:

  • Medewerkers hebben gemiddeld genomen een veel hogere opleiding gekregen en zijn daardoor beter in staat zelfstandig hun taken te verrichten: direct toezicht en instructie is aan het verdwijnen
  • Door met name IT en andere systemen verdwijnen de eenvoudige banen en het simpele werk. Er is geen ongeschoold werk meer. En als dat er al is, dan laten wij dat in het buitenland verrichten of door buitenlanders doen.
  • Informatie is overal, kennis is direct toegankelijk. De coördinatiefunctie van management op basis van informatie- en kennisvoorsprong is verdwenen. Iedereen heeft toegang tot de nodige bronnen en is die ook gaan gebruiken.
  • De concurrentieslag is zodanig heftig geworden dat overhead (= management) niet meer op te brengen is. Organisaties zijn daardoor zeer kritisch geworden op de managementfuncties en schrappen tamelijk rucksichtslos, zonder zich veel zorgen te maken over de consequenties.
  • Er is een nieuwe generatie aangetreden die gewend is zichzelf aan het werk te houden en zich niet afhankelijk te maken van ‘bazen’.
  • De toenemende trend van netwerkorganisaties en onderling afhankelijke ‘ketens’ maakt klassiek management niet meer relevant. Het nieuwe werken doet daar nog een schepje bovenop. 

Andere modellen

Deze lijst van ontwikkelingen kan nog makkelijk uitgebreid worden. De essentie is dat er nieuwe wegen zijn ontstaan om aan sturing en planning & control inhoud te geven. Organisaties vertrouwen meer, en moeten meer vertrouwen, op het eigen inzicht en het zelfmanagement van medewerkers. De rollen van managers worden overgenomen door systemen, door gedeelde visies en waarden, door medewerkers direct toegang te geven tot veel informatie en kennis, door ruimte en vertrouwen te geven en slechts marginaal te toetsen. Sociale controle, onderling toezicht door ‘peers’ en erkende professionele normen, zijn andere mechanismen die management minder nodig maken. 

Had ik maar een echt vak geleerd!

En dus wordt deze kreet weer zeer relevant. Laat de echte vakman zijn werk doen in de nieuwe context en er gaat heel veel goed!