Failliet, ... of toch niet!

Column

Rob Wagenaar
19-11-2013
Je moet alles in je leven eens meemaken en in mijn werkzame bestaan was ik nog nooit met een faillissement geconfronteerd. Deze herfst was het echter zover. Weliswaar niet bij een huidige cliënt, maar toch zo dicht bij dat ik alle ins en outs hebben kunnen waarnemen. “Interessant”, zeg ik dan, maar op de wijze waarop een dokter een hem onbekende ziekte kwalificeert, die voor de patiënt een drama betekent. Boeiend om ook dit onderdeel van de Nederlandse rechtsstaat in actie te zien. Is failliet gaan - soms - wel zo erg, vraag ik me af!

Tot het gaatje gaan

Het heeft de laatste twee jaar faillissementen geregend. Elke dag drie. Vaak is zoiets voor alle betrokkenen dramatisch. En er zijn veel betrokkenen. De schuldeisers, die kunnen fluiten naar hun centen. De werknemers, die hun baan verliezen en van de ene op de andere dag op straat staan. Allerlei toeleveranciers die hun klant en dus een deel van hun omzet verliezen. Klanten, die moeten omkijken naar een andere leverancier en daar vaak helemaal niet om gevraagd hebben. U en ik als belastingbetalers, die moeten opdraaien voor het verlies dat de Staat (fiscus, sociale verzekeringen etc.) vaak leidt. De regionale omgeving die een werkgever gaat missen. En natuurlijk de faillietgaande ondernemer zelf. Hij verliest zijn bedrijf, zijn inkomstenbron, zijn sociale status, zijn pensioen (vaak zit dat in het bedrijf): zijn werkzame leven aan diggelen. Kortom: failliet gaan is geen sinecure. In de typische MKB-case is de ondernemer tot het gaatje gegaan om zijn bedrijf in de lucht te houden. Al het beschikbare vermogen is aangeboord en erin gestopt. Om nog maar niet te spreken van ‘zachte’ familie- en vriendenleningen, die de verhoudingen nadien natuurlijk niet goed doen.

De andere kant van het verhaal

Maar deze sombere zijde van het faillissement kent ook een andere kant. Als je failliet gaat, dan kom je als gefailleerde in handen van de rechter-commissaris, maar eigenlijk van de curator, want die wordt door de rechter-commissaris aangesteld. Deze curator, vaak een jurist/advocaat gespecialiseerd in dit metier, heeft vervolgens behoorlijk de vrije hand om te handelen in het belang van …., ja van wie eigenlijk? Je zou zeggen van de direct betrokken gedupeerden, zoals de schuldeisers. Je zou zeggen hij laat geen kans onbenut om het maximale aan geld boven tafel te krijgen, waaronder het persoonlijk aanspreken van de ondernemer als dat kan. Of het over langere termijn uitponden van de bezittingen die er nog zijn. Faillissementen kunnen heel lang duren! Maar zeker in deze tijd zijn er ook andere belangen, die zwaar wegen. Bijvoorbeeld: de werkgelegenheid. En als die kans er is, leidt dat vaak tot een doorstart. Kort en goed doet een partij een bod op de boedel, die vooral als doel heeft om het bedrijf voort te zetten. En dus arbeidsplaatsen te behouden. En klanten en andere stakeholders continuïteit te geven. Per saldo gaat het bedrijf dan gewoon door, lichter, kleiner, maar zonder schulden. En het heeft dan een echte kans om er weer helemaal bovenop te komen. Vaak is daar dan de ‘oude’ ondernemer in één of andere rol bij betrokken, zijn kennis blijkt cruciaal en - zie daar - hij heeft een kans om een stuk van zijn verlies weer in te lopen in de komende jaren.

Iedereen blij?

En ja, eigenlijk is iedereen dan blij. Alleen de schuldeisers krijgen hun geld niet terug, maar hadden daar anders ook weinig zicht op gehad en hun klant krijgt weer het leven! De Staat heeft kans op hernieuwde fiscale afdrachten, de werkgelegenheid - althans gedeeltelijk - gered, de klanten van het gefailleerde bedrijf hebben vaak een snelle en soepele doorstart nauwelijks in de gaten. Maar het voelt raar: de schulden worden als het ware kwijtgescholden en men kan straffeloos weer opnieuw beginnen met hetzelfde bedrijf. Toch is mijn conclusie: geweldig dat dit mogelijk is en een zegen voor het ondernemende MKB. Maar niet echt makkelijk; voor de financiering van zo’n MKB-doorstart hoef je in zo’n situatie bijvoorbeeld niet bij banken aan te kloppen! Zie maar hoe je aan je ondernemingskapitaal komt.