CESD Centrum voor Evaluatiestudies Sociaal Domein

 

 

  • Harry ter Braak
    Harry ter Braak
    vennoot
  • Alinda van Bruggen
    Alinda van Bruggen
    adviseur
  • Paul Geertsema
    Paul Geertsema
    adviseur
  • Cees Paardekooper
    Cees Paardekooper
    adviseur
  • Erik Koopman
    Erik Koopman
    adviseur
  • Jeroen van den Heuvel
    Jeroen van den Heuvel
    adviseur

Auditcommissie Sociaal Domein gemeente Roosendaal

Wat is, na de transities, de informatie die de raad nodig heeft over de ontwikkelingen in het sociaal domein om haar controlerende en kaderstellende rol waar te maken? Wat is dan de opdracht en rol voor de auditcommissie Sociaal Domein? En hoe kan de auditcommissie die rol invullen?  In een kort traject van twee workshops mochten wij de auditcommissie Sociaal Domein van de gemeente Roosendaal begeleiden bij de beantwoording van deze vragen.

Resultaat was een helder voorstel voor een periodieke raadsevaluatie van de voortgang van de transformatie, inclusief een uitgelijnde werkwijze  voor de auditcommissie; procesafspraken met college, raad en ambtelijke organisatie; en de uitgewerkte vraagstelling voor een eerste periodieke evaluatie gericht op de toegang tot de jeugdhulp.

Twee punten die in de workshops en in de uiteindelijke aanpak in het oog springen:

  1. Terug naar de kern: In de aanloop naar de transitie is de gemeenteraad in Roosendaal uitvoerig ‘meegenomen’. Dat heeft er in geresulteerd dat de raad ook over tal van uitvoeringskwesties heeft meegedacht en zich heeft uitgesproken. In de workshops bleek dat alleen al rond het thema ‘toegang tot de jeugdhulp’ meer dan 200 uitspraken zijn gedaan door de raad. Met zoveel nevengeschikte uitspraken, zal een evaluatie altijd ‘voor elk wat wils’ opleveren. De rol van de raad als controleur van het college wordt daarmee verzwakt. De raad kan haar rol versterken, door uit alle gedane uitspraken de belangrijkste richtinggevende kaders te destilleren en die als ijkpunten in de evaluatie van de voortgang te nemen. De auditcommissie, samengesteld uit vertegenwoordigers uit alle fracties, neemt het voortouw en legt een voorstel voor de te hanteren ijkpunten (de belangrijkste richtinggevende kaders) per onderwerp voor aan de raad.
  2. Eerst adequate informatie, pas dan politiek debat: Er is een werkwijze ontwikkeld waarbij de evaluatie in de raad en het daarbij behorende politieke debat pas plaatsvinden wanneer daarvoor naar het oordeel van de auditcommissie Sociaal Domein adequate informatie beschikbaar is. Randvoorwaardelijk daarvoor is dat de auditcommissie vertrouwelijk en politiek neutraal kan werken. De daarvoor benodigde afspraken en werkwijze zijn door de auditcommissie vastgesteld, waarbij het belangrijk is dat de rest van de raad hen die ruimte ook gunt. 

Rekenkameronderzoek Sociaal Domein gemeente Haarlemmermeer

Is de organisatie van de nieuwe taken in het sociaal domein van de gemeente Haarlemmermeer zodanig vormgegeven dat de gestelde doelen en uitgangspunten kunnen worden gerealiseerd? Dat was de kernvraag voor het onderzoek dat wij in 2016 verrichtten in opdracht van de Rekenkamercommissie van de gemeente Haarlemmermeer. Het onderzoek diende het gehele sociaal domein te bestrijken en een stramien te bieden dat zich leent voor replicatie (waarbij dit onderzoek als nulmeting geldt). In de door ons ontwikkelde en uitgevoerde opzet zijn zowel de inmiddels gerealiseerde organisatie als de veranderorganisatie onderzocht. Daarbij is een globaal beeld van het geheel opgeleverd, van de inrichting van de governance en regie, de organisatie van de uitvoering tot en met de inrichting van de verantwoording, met een gerichte verdieping op specifieke onderdelen. Lees hier het rapport

Onderzoek Risicomanagement in de regionale jeugdzorgarrangementen

De transformatie in de jeugdhulp brengt veel risico’s met zich mee, ook op regionaal niveau. Is er bijvoorbeeld een plan B als een gecontracteerde zorgaanbieder failliet gaat? Hoe wordt democratische legitimiteit gewaarborgd als er steviger regionaal samengewerkt wordt en de uitvoering verder van de gemeenteraad komt te staan?  Wat als een plotselinge piek in vraag voor specialistische hulp ontstaat en er financiële en capaciteitstekorten optreden? Het afstudeeronderzoek van Erik Koopman richt zich op hoe regionale samenwerkingsverbanden kunnen helpen risico’s als deze het hoofd te bieden. Uit het onderzoek is gebleken driekwart van de regio’s (zij het beperkt) wel oog heeft voor risico’s, maar dat de daadwerkelijke risicobeheersing sterk achterblijft. Slechts een vijfde van de regio’s voert actief risicomanagement. De oorzaak ligt deels in harde factoren zoals de rechtsvorm van de samenwerking, maar ook zachte factoren spelen een belangrijke rol. Zo is het van belang te investeren in een gedeelde visie op de regionale samenwerking en een goede relatie tussen ambtelijke en bestuurlijke sleutelfiguren. Lees hier het artikel van Erik Koopman.

Ex ante evaluaties samenwerking en sturing sociaal domein

Is de samenwerking met andere gemeenten, met de zorgaanbieders en binnen het sociaal wijkteam bestand tegen situaties waarin zich belangentegenstellingen voordoen of de financiële druk toeneemt? Wat zijn de risico’s van het arrangement dat is ingericht, en hoe kunt u samen met anderen die risico’s beheersen en problemen oplossen? Wat vraagt het qua rolneming en gedrag om de samenwerking effectief te maken? Deze vragen vormen de kern van de ex-ante evaluaties die wij met bestuurders en ambtenaren van tal van gemeenten en zorgaanbieders hebben uitgevoerd. Wij gebruiken daarvoor simulaties waarin de eigen arrangementen en afspraken van de deelnemers de setting en spelregels vormen waarbinnen een of meer fictieve maar realistische probleemsituaties (casussen) moeten worden gehanteerd. Door in de veilige setting van een simulatie te oefenen met het oplossen van problemen voordat die werkelijkheid zijn, komen lacunes in de systemen en afspraken, onuitgesproken verschillen in verwachtingen, rolonduidelijkheden en ingesleten patronen aan het licht en kunnen verbetermaatregelen worden ingezet. Deelnemers beoordelen deze simulaties of ex-ante evaluaties vrijwel altijd als zeer nuttig, leerzaam en plezierig.

Artikel 5 lessen over het sociaal domein

Simulaties

VNG deelcongres 2014

Simulatie Sturen op Transformatie

Simulatie Opdrachtgeverschap en samenwerking sociaal domein

 

 

Deel deze pagina